“In de zorg is iedereen vooral bezig met zijn eigen schakeltje. Beetje jammer, want disciplines hebben een dermate complementair aanbod voor de patiënt, dat ieders schakeltje beter tot zijn recht komt wanneer wordt samengewerkt.” Was getekend: Robbert Huijsman, hoogleraar Integraal Zorgmanagement aan de Erasmus Universiteit Rotterdam én de eerste spreker tijdens het seminar.
Huijsman over zijn ervaringen met ketenzorg: “De cliënt wordt er beter van en medewerkers vinden het leuk. Toch durven we consequenties van ketenzorg niet helemaal door te voeren.” Met een kwinkslag: “Ik heb eens iemand horen zeggen: Je moet de patiënt centraal stellen, maar probleem is dat die patiënt zo centraal in de weg staat.” De hoogleraar kwam er over te spreken naar aanleiding van de eerste stelling die hij zijn gehoor voorhield: een echte omslag naar waardeketens voor klanten leidt tot innovatie en renderende zorgservice.
Stelling nummer twee sprak óók tot de verbeelding: een keten zonder regie is als een kip zonder kop, want het loopt nog wel een tijdje door, maar valt dan levenloos neer. Huijsman: “Gun elkaar dus een sterke regisseur en word daar samen beter van.”
Met stelling drie daagde Huijsman vooral de ICT’ers uit: ICT moet zich nog bewijzen. “Ik word heen en weer geslingerd tussen hoofd en hart. Enerzijds leidt het EPD tot een goede en renderende keten met een omslag van push naar pull van de klant. Anderzijds ben ik een scepticus, want het ontbreekt aan consensus over bijdragen en inrichting. Elke ICT-initiatief loopt vast in een complex van ambities.”
Een deelnemer haakte er gretig op aan: “In de ICT is iedereen zijn eigen soepje aan het koken. De ene HIS sluit niet aan bij de andere.” Huijsman: “Er is tot dusver niemand die zegt: Ik eigen me dit probleem toe. Maak eens de vergelijking met internet: dat zou er ook niet zijn geweest zonder wereldwijde consensus.”
“De combinatie tussen ICT-ondernemers en zorginstellingen loopt vaak niet op rolletjes”, aldus innovatieadviseur Nico van den Brink van Syntens. “Wij willen de partijen stimuleren beter naar elkaar te luisteren, zich wérkelijk te verdiepen in de problematiek van de ander en zich flexibel op te stellen. Wees niet dwingend. Betrek bijvoorbeeld als ICT’er zorgmedewerkers bij de ontwikkeling van applicaties. Zij gaan er uiteindelijk mee werken.”
‘Laat zorgprofessional meeontwerpen’
“We doen over zorg alsof het zoiets is als auto’s verkopen. Als we dat nou eens niet zouden doen, zul je zien dat innovatie mogelijk is.” De woorden zijn van Margot Brouns. De tweede spreker tijdens het seminar is lector zorginnovatie aan de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden en maakt deel uit van het Zorginnovatieplatform. Dat is een overheidsinitiatief dat veldpartijen, bedrijfsleven, wetenschappers en kennisinstituten stimuleert samen te werken en innovaties in de zorg sneller in te voeren.
Brouns hield een pleidooi voor meer betrokkenheid van ‘de gewone medewerker’ bij ontwikkeling van ICT. “Weet u hoeveel huisartsen ons land telt? 8.000. En hoeveel medisch specialisten? 12.000. En nu hoeveel verpleegkundigen? Dat zijn er 400.000. Die grote groep voelt zich helemaal geen eigenaar van de materie. Die wordt alleen maar neergezet als eindgebruiker. Ik zeg: zet die zorgprofessional niet aan het eind, maar in het midden. Laat hem meedoen in het ontwerpproces.”
Twee aanwezigen plaatsten een kanttekening bij Brouns’ betoog. De eerste: “U schildert de ICT af als een club die zorgmedewerkers alleen als eindgebruikers ziet. Zaken gaan bijvoorbeeld ook fout, omdat bij de zorg de financiering vaak niet goed is.” Brouns: “Het gaat mij erom dat we meer moeten komen tot een proces van cocreatie.” De andere criticus: “Het is niet de zorgverlener, maar de patiënt die ik zie als eindgebruiker.” Brouns erkende dat, maar had het door vele ICT’ers bezochte seminar speciaal aangegrepen om meer aandacht te vragen voor de zorgmedewerker.
Een belangrijke opmerking van Brouns: innovatie is niet het abstracte begrip waar medewerkers het dikwijls voor houden. “Mensen ervaren innovatie vaak als iets ver weg, terwijl ze dagelijks bezig zijn met verbetering van kwaliteit en dus met innovatie.”
Brouns benadrukte het belang van het MKB voor vernieuwingen in de zorg. “Betere technologie ontwerpen, dat betekent: iets ontwerpen dat beter past in de cultuur van de zorgrelatie. Dankzij zijn kleinschaligheid is het MKB in een goede positie voor dit type research & development.”
Overige artikelen Zorgverleners worden zorgondernemers
Ondernemers aan het woord
Denderend debat
Inspiratie en verbinden