Ondernemen met resultaat

MKB-ondernemers in de regio Limburg hadden ambities en zagen kansen voor groei, maar het innoverend vermogen bleef achter. Met het traject Resultaatgericht Ondernemen (RGO) stelde Syntens hen in staat een heldere koers te bepalen en de zelfwerkzaamheid van de medewerkers te vergroten.

Syntens ging in 2004 met steun van de provincie Limburg en de Europese Unie van start met het project RGO. Innovatieadviseur Steffen de Lange begon met een inventarisatie. Met zijn achtergrond als HRM-adviseur bij grote ondernemingen viel hij naar eigen zeggen 'van de ene verbazing in de andere'. 'Ik ben begonnen met luisteren, een jaar lang. Uit onderzoek was gebleken dat de sociale innovatie in Duitsland en België op een veel hoger plan lag. Het innoverend vermogen in Limburg bleef achter. Tijdens de gesprekken met MKB-ondernemers ontdekte ik dat zij heel sterke leiders zijn. Een analyse van de persoon lag daarom meer voor de hand dan een bedrijfskundige. De ondernemer in het MKB vervult een veel belangrijkere rol dan ik ooit had gedacht. Als je hem kunt terugbrengen naar zijn kernpunten en drijfveren, dan komt de kracht terug in het bedrijf.'

Situatie en ambitie

De Lange liet zich inspireren door het gedachtegoed van Paul de Blot, hoogleraar in organisatievernieuwing aan de Nyenrode Business Universiteit. De kernvragen waarop hij zich richt: wat is je passie, wat wil je hebben, en waar kom je niet omheen? 'Wij laten de discrepantie zien tussen de huidige situatie en de ambitie, de droom. Daaruit volgt heel concreet een gewenste product-marktcombinatie. Dat kan een nieuw product zijn of een nieuw afzetgebied,' aldus De Lange.

Innovatieadviseur Ivo van Ham bevestigt dat nadenken over nieuwe producten en markten belangrijk is, omdat het de richting en ambitie aangeeft. Een essentiële fase is volgens hem de tweede fase, waarin de ondernemer 'De Koers' aan het MT of een aantal sleutelfiguren presenteert. Van Ham: 'De ondernemer stelt zich heel kwetsbaar op door te vragen wat het team ervan vindt. Dat lijkt een simpele vraag. Maar het is geen gebruikelijke vraag voor een MKB-ondernemer. Vervolgens krijgt het team drie vragen: wat kunnen jullie doen om dit te realiseren, wat hebben jullie nodig, en wat houdt jullie tegen? Alle teamleden zijn tegelijk aanwezig en hun antwoorden worden meteen gepresenteerd. Er vindt dus meteen interactie plaats en eventuele knelpunten worden bespreekbaar gemaakt.' De Lange vult aan: 'We zorgen ervoor dat de medewerkers niet meer voor 50 procent, maar voor 80 procent weten waar het bedrijf mee bezig is.'

RGO-adviseurs brengen geen kennis van buiten binnen het bedrijf. In de praktijk is gebleken dat bedrijven zelf op zoek gaan naar externe kennis zodra het RGO-proces in gang is gezet. Omdat ondernemers een beter beeld van hun eigen kracht hebben, ontstaat er eerder samenwerking met andere partijen en is er een eerste aanzet tot open innovatie ontstaan.

Voorwaarden voor succes

Om de voorwaarden voor een succesvol RGO-traject in kaart te brengen, is in juni vorig jaar een promotieonderzoek gestart aan de Universiteit van Maastricht (UM). Onderzoeker Roy Broersma gaat zich verdiepen in de vragen: welke interne processen spelen zich tijdens een RGO-traject af en wat levert het op? Deze vragen worden beantwoord door het intensief volgen van 50 MKB-bedrijven in de regio Limburg over een periode van twee jaar.

Volgens Broersma hebben ondernemers die in aanmerking komen voor een RGO-traject gemeen dat ze als het ware vast zitten in hun eigen bedrijf: 'Zodra ze iets op poten hebben gezet, biedt het bedrijf geen uitdaging meer. Ze worden meer en meer in een managementrol gedwongen en verliezen het plezier in hun werk. RGO maakt hen bewust van het doel dat ze vanuit zichzelf hebben, hun intrinsieke motivatie, en vertaalt dit vervolgens naar nieuwe uitdagingen die ze met hun bedrijf kunnen realiseren. Zo komt het ondernemen terug in hun onderneming en zijn ze weer bezig met innoveren en nieuwe dingen binnen hun bedrijf.'

RGO hamert ook op en biedt tools voor empowering leadership. Het is niet langer de ondernemer die bepaalt welke taak een werknemer moet verrichten. De ondernemer gaat in dialoog met zijn werknemers en geeft de ruimte en mogelijkheden voor de werknemer om op zijn eigen manier bij te dragen aan het verwezenlijken van de doelstellingen van de organisatie. Dit kan weerstand oproepen bij werknemers omdat zij opeens worden uitgedaagd zelf na te denken over de doelstellingen van het bedrijf. Het is voor de ondernemer dan ook zaak om een goede inschatting van tegenwerkende krachten in dit proces te maken en deze te neutraliseren of zelfs om te buigen in meewerkende krachten. De aanname is dat een RGO-traject het beste werkt in een bedrijf met circa 50 werknemers.

Landelijke uitrol

Steffen de Lange wil RGO de komende jaren uitbreiden in heel Nederland: inmiddels is bij de Hogeschool Zuyd de RGO-kennis vertaald in de minor Toekomstgericht Leiderschap en Ondernemen. Zo'n 90 studenten hebben deze minor gevolgd. Daarnaast zijn begin dit jaar de eerste gesprekken gevoerd met ROC Leeuwenborgh om ook hier de RGO- kennis aan over te dragen, die binnen Limburg al met ongeveer 90 bedrijven is gedeeld. 'Sinds kort werken we ook in Brabant. Er zijn nu acht commerciële RGO-adviseurs actief. Ze moeten integraal kunnen denken, dus het kost veel tijd om ze adequaat op te leiden. Want we moeten uitrollen, maar natuurlijk wel zorgvuldig.'