Jef pelgrims, Raad van Bestuur van tanteLouise-Vivensis: ‘Domotica is een middel, geen doel op zich. Een humaner bestaan, maximale vrijheid en bescherming. Daar gaat het om voor onze cliënten. Zie domotica niet als een middel om te bezuinigen of als een handigheidje om mensen te bewaken. Het moet simpel zijn en het moet werken, zorg ervoor dat eenvoudige toepassingen elkaar versterken, in een goede mix. Als bestuurder moet je aan iedereen kunnen uitleggen wat de toepassingen zijn, ook aan de inspectie en de brandweer. Doe niets wat je niet begrijpt. En laat je niet op hol praten door ICT’ers die te ver willen gaan maar luister ook niet naar diegenen die zeggen dat je nog vijf jaar moet wachten. Anders mis je de boot. Dit is de toekomst.’
Jef Pelgrims, ooit als verpleegkundige begonnen in België, is voorzitter van de Raad van Bestuur van zorginstelling tanteLouise-Vivensis. In zijn kantoor in Bergen op Zoom vertelt hij vol passie over het project kleinschalig wonen met domotica aan Acaciapark. Daar wonen 18 dementerende ouderen in drie appartementen, waar zij zoveel mogelijk bewegingsvrijheid hebben. De bewoners hebben hun eigen slaap- en zitkamer, een gezamenlijk keuken en huiskamer, evenals een gezamenlijke tuin of daktarras. Er is ook een hospice bij voor zes cliënten, waarmee de wens van Pelgrims in vervulling is gegaan om ook deze service te kunnen bieden.
‘Ik vind dat ik als Raad van Bestuur niet dat ik van domotica iets moet weten. Mijn taak is het om een visie in te brengen. Ik wil mijn cliënten rust en ruimte geven. Ik wil geen mensen bewaken. Dat moeten de techneuten vertalen in toepassingen.’
In een kleinschalige omgeving krijgen mensen volgens Pelgrims meer de kans om zichzelf te zijn. ‘Mensen verbeteren omdat ze niet zijn gehospitaliseerd. Mijn nachtmerrie is: ze zitten allemaal rond de keukentafel. Als er één wil opstaan, mag dat niet. Dat vind ik verschrikkelijk, want de wereld van die meneer beperkt zich dan tot de keukentafel. Omdat de verpleegkundige oogcontrole wil. Als je iemand die wil wandelen 25 keer terugzet is het niet vreemd wanneer hij agressief wordt. Eigenlijk wil ik verder kunnen gaan, zodat de grens niet de voordeur is, zoals nu. Maar ik weet niet of dat kan.’
tanteLouise-Vivensis is één van de eerste deelnemers aan het project Kleinschalig Wonen met Domotica van het ministerie van VWS en Syntens. ‘Wij zijn verbaasd dat wij worden gezien als een project dat is geslaagd. We kwamen van ver, met name CenCOR heeft ons goed geadviseerd. Alles moest realiteitswaarde hebben. Het laatste en het nieuwste hoef je niet te kopen, de domotica moet vooral betrouwbaar zijn. In feite hebben wij een aantal basale dingen aan elkaar geknoopt’, zegt Pelgrims.
‘Het lastigste is om zorgvuldig af te wegen wat de gebruikers kunnen. In ons hospice kon men bijvoorbeeld vanuit bed rechtstreeks werken op de televisie, er films op draaien, en naar muziek luisteren. Maar dat apparaat was te ingewikkeld voor deze cliënten. Dat pakte slecht uit, het frustreerde de mensen. Daarom hebben we afgeschaft. Weeg dus haarfijn af wat je doet.’
De cliënten aan het Acaciapark zijn zeer tevreden, en hun verwanten ook. Financieel is het project echter geen succes geworden. Bij nader inzien had moeten worden gekozen voor zes eenheden met zes cliënten. Pelgrims kijkt toch tevreden terug op het project, dat nu een jaar draait. En het geleerde wordt in praktijk gebracht bij de bouw van residentie Moermont in Bergen op Zoom, waar 227 cliënten kleinschalig gaan wonen. Moermont wordt in juni geopend.
Enkele do’s and dont’s
Wilfried Asper, manager vastgoed tanteLouise-Vivensis: ‘Tot voor kort stond de brandweer niet toe dat wij ‘s nachts met één verpleegkundige werken. Maar aan het Acaciapark kan de dienstdoende verpleegkundige alles uitluisteren, en er is ook een alarmsysteem. We hebben een speciale kabel gelegd tussen twee eenheden. De brandweer in Bergen Zoom heeft nu vertrouwen in onze toepassing van domotica.’
Jenneke van Campenhout, projectleider zorgvastgoed en techniek Wonen West Brabant: ‘Betrek in een zo vroeg mogelijk stadium, liefst vooraf, de zorgverzekeraar bij de onderhandelingen met de woningcorporatie. Anders lukt dat niet meer. Houd wel zelf de regie.’
Jaschenka Roedelof, beleidsmedewerker tanteLousie-Vivensis: ’Flexibiliteit tijdens de bouw is van groot belang, omdat je op het laatste moment nog zaken wilt kunnen veranderen. En installatietechnisch zou er meer sprake moeten zijn van plug and play, want niet iedereen kan zelf bedenken hoe iets werkt.’
Het project Kleinschalig wonen met Domotica is inmiddels beëindigd.